voor het bestellen van "Pickeled" gerechten (Som Tum) zonder vis

Je staat in Bangkok, de geuren van gegrilde varkensspiesjes en zoete mango dansen om je neus. Je oog valt op een straatstalletje met een enorme kom Tom Yum, maar jij wilt iets anders. Iets fris, iets pittigs, iets dat direct knalt.

Een echte Som Tum, de groene papaja salade. Je bent een backpacker die Thailand op z'n best wil proeven, maar je wilt niet aan die vis die er standaard doorheen gaat.

Geen vissaus, geen garnalen. Hoe bestel je dat?

Geen paniek. Dit is een klassieke valkuil voor vegetariërs, veganisten of gewoon mensen die niet van die typische vis-umami smaak houden. Je bent echt niet de eerste die met een frons bij een stalletje staat.

In Thailand draait het eten om balans: zout, zuur, zoet, scherp. De vis is vaak maar één element.

Wij gaan je leren hoe je die overheerlijke Som Tum bestelt, precies zoals jij hem wilt hebben. Lekker makkelijk, zonder gedoe.

De basis: Wat is Som Tum eigenlijk?

Som Tum, oftewel papaja salade, is een gerecht uit het noordoosten van Thailand (Isaan).

Standaard zit er vaak een mix van gedroogde garnalen (kung haeng) of vissaus (nam pla) in. Dat zorgt voor die diepe, zoute smaak.

Maar de echte smaakmakers zijn de groene, onrijpe papaja, de chilipepers, de knoflook, de limoen en de palmsuiker. Dat is waar het om draait. Als je de vis weghaalt, blijft dat geweldige smaakprofiel overeind. Sterker nog, veel Thai eten het ook wel eens zonder, puur voor de frisheid.

Het is een gerecht dat je zelfs in de meest basic tentje langs de kant van de weg kunt bestellen.

De bereiding is simpel: met een vijzel worden de ingrediënten fengestampt. Het draait allemaal om communicatie. Je hoeft geen Thais te spreken, je moet alleen de juiste woorden kennen. Dan sta je binnen een minuut met een perfecte, visloze Som Tum in je hand.

Hoe bestel je 'm zonder vis? De magische woorden

Om te beginnen, weet je dat er verschillende soorten Som Tum zijn.

De meest bekende is Som Tum Thai (met pinda’s en erwten). Er is ook Som Tum Pu (met krab) en Som Tum Polamai (met fruit). Voor de versie zonder vis wil je eigenlijk Som Tum Thai, maar dan aangepast.

De locals eten dit ook graag, dus je bent geen uitzondering. Het belangrijkste is om de juiste instructies te geven.

1. Zeg "Mai Sai Nam Pla": Dit betekent letterlijk "niet gebruiken vissaus". De meeste straatverkopers begrijpen dit direct. Nam Pla is de vissaus.
2. Zeg "Mai Sai Kung Haeng": Dit betekent "niet gebruiken gedroogde garnalen". Dit is de andere grote boosdoener. Soms zit er ook garnalenpasta in, dus wees duidelijk.
3. Vraag om extra pinda's: Om de smaak te compenseren, kun je vragen: "Sai Tua Deng Mak Mak" (veel pinda's toevoegen). Dit geeft een lekkere nootachtige bite en smaak.

De kok zal je waarschijnlijk standaard de vis toevoegen. Je moet dus duidelijk maken dat je dat niet wilt. Gebruik deze stappen:

Een goede tip: je kunt altijd met je handen een 'x' maken bij je mond en zeggen "Mai phet" als je het minder pittig wilt, of "Phet Mak Mak" als je het extra heet wilt. Het draait allemaal om de interactie. De meeste verkopers zijn super vriendelijk en passen het gerecht voor je aan. Ze vinden het vaak prima dat je vraagt om iets anders.

De smaakmakers: Welke ingrediënten zorgen voor die umami?

Zonder vis mis je natuurlijk wel dat zoute en umami-gevoel. Maar er zijn genoeg andere manieren om die smaak te krijgen.

Als je een straatstalletje vindt dat een beetje moeilijk doet over het aanpassen, of als je zelf een keuken tot je beschikking hebt (in je guesthouse of hostel), dan kun je dit zelf oplossen. De Thaise keuken is flexibel.

• Sojasaus: De lichte variant (Golden Mountain saus) is een goed alternatief voor vissaus. Het geeft zout, maar minder visachtig.
• Pindasaus: Veel Thaise restaurants serveren Som Tum met een apart bakje pindasaus. Dit is vaak gemaakt van geroosterde pinda's, sojasaus, suiker en chili. Als je dit eroverheen doet, mis je de vis absoluut niet.
• Champignons of Tofu: In sommige restaurants (vooral in Chiang Mai of Pai) maken ze een 'Geng Som Tum', een versie met champignons of tofu. Dit vult het gerecht aan en geeft textuur.

Als je zelf kookt of een markt bezoekt, kijk dan uit naar: Een echte insider tip: als je in een restaurant zit waar ze de menukaart hebben, kijk dan naar "Som Tum Jay". 'Jay' betekent veganistisch/Boeddhistisch eten. Deze gerechten zijn per definitie zonder vlees of vis en dus perfect voor jou. Ze gebruiken dan vaak sojasaus of zout in plaats van vissaus. Dit is de makkelijkste manier om een veilige, lekkere Som Tum te bestellen, net zoals je leert in deze gids over lokaal streetfood eten in Chiang Rai.

De vergelijking: Verschillende opties vergeleken

Laten we even concreet kijken wat je kunt verwachten. We vergelijken de standaard bestelling met de aangepaste versie en de vegan optie.

Dit helpt je om te kiezen wat bij je past. Zoals je ziet, is de aangepaste versie het goedkoopst en meest authentiek voor de straat.

De 'Jay' versie is iets duurder maar vaak beter in balans. De pindasaus variant is een feestje op zich, maar wel wat machtiger.

Aanbeveling: Wat moet je nu écht bestellen?

Voor de echte backpacker-ervaring ga je voor de aangepaste straatversie. Het voelt goed om die interactie te hebben, je leert de cultuur kennen en je krijgt een gerecht dat precies op jouw smaak is gemaakt.

Bovendien is het spotgoedkoop. Voor €1.50 heb je een kom vol verse kruiden en pittige smaken.

Zoek een stalletje waar je de kok ziet werken met een grote vijzel. Dat is het echte werk. Als je veilig wilt genieten van lekker streetfood in Thailand en je maag wilt sparen, ga dan voor de Som Tum Jay in een lokaal restaurantje. Dit is vaak een stuk schoner en netjes bereid.

Je betaalt iets meer (rond de €3), maar je weet zeker dat er geen viezigheid in zit en dat het water en de ingrediënten goed zijn.

Ideaal voor als je net aangekomen bent en nog even moet acclimatisen. En voor een avondje chillen in je hostel of guesthouse? Koop op de markt een bakje kant-en-klare Som Tum (ze verkopen het vaak in bakjes) en vraag of ze er extra pinda's bij doen.

Of nog beter: kook zelf een beetje rijst en eet deze bekende Thaise gerechten erbij. Simpeler kan het bijna niet.

Waar koop je de ingrediënten (als je zelf wilt koken)?

Wil je het een keer zelf proberen? In elke Thaise supermarkt (7-Eleven, FamilyMart, Tesco Lotus, Big C) vind je bijna alles.

Voor de echte smaak moet je naar de lokale markt. Zoek de groenteafdeling op. De markt is je beste vriend. Vraag om "Som Kha" (groene papaja). De verkoper snijdt hem vaak al voor je fijn. Koop ook meteen:

• Chilipepers: Vraag om "Prik Kee Noo" (kleine, heel hete pepers).
• Limoenen: Die zijn hier super goedkoop (€0.20 per stuk).
• Pinda's: Koop ze geroosterd, dat scheelt tijd.
• Tom Klong (palm suiker): In blokjes te koop.

De prijzen zijn spotgoedkoop. Een complete set voor 2-3 grote kommen Som Tum kost je misschien €3 à €4.

Als je een keuken hebt, is dit de leukste manier om Thailand te ervaren. Als je backpackt zonder keuken, dan is de bestelling "Mai Sai Nam Pla" je makkelijkste optie. Eet smakelijk!